Childfocus ontving in de afgelopen drie maanden reeds 16 meldingen van slachtoffers van deepnudes. Omgerekend gaat het om gemiddeld één melding per week. Vermoedelijk vormt dit echter slechts het tipje van de ijsberg. Slechts een fractie van de slachtoffers komt terecht bij Childfocus en ook het dark number bij zedenfeiten blijft groot. Slachtoffers durven of willen vaak geen aangifte doen. Hoewel dit voor de makers mogelijk relatief onschuldig lijkt, is de impact op de slachtoffers werkelijk enorm, ongeacht of de beelden echt of gemanipuleerd zijn. Verschillende bekende personen, waaronder influencer Steffi Mercie, getuigden in de media al over de verregaande gevolgen die de verspreiding van deze beelden voor hen heeft gehad. In wat volgt, analyseren we hoe deepnudes binnen het strafrecht worden gesanctioneerd en wat slachtoffers kunnen ondernemen.
Strafrechtelijke kwalificatie van deepnudes
Niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud
Deepnudes kunnen – afhankelijk van de concrete casus – bestraft worden als niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud. Hoewel deze strafbaarstelling voornamelijk gericht is op situaties van wraakporno – waarbij de dader uit wraakgevoelens seksueel getinte beelden verspreidt zonder toestemming van het slachtoffer – rijst de vraag of ook de verspreiding van deepnudes onder deze strafbaarstelling valt.
De wetgever heeft op dit punt niet expliciet verduidelijkt of ook gedeeltelijk artificiële beelden het voorwerp kunnen uitmaken van niet-consensuele verspreiding. Uit Cassatierechtspraak kan dit echter onrechtstreeks wel worden afgeleid. Het Hof van Cassatie oordeelde eerder namelijk dat het voor dit misdrijf niet relevant is of het slachtoffer herkenbaar zou zijn op de beelden, aangezien deze strafbepaling de bescherming van de seksuele integriteit beoogt. Naar analogie met deze redenering zou de verspreiding van deepnudes hier eveneens onder vallen. Op dit misdrijf staat een gevangenisstraf van zes maanden tot vijf jaar.
Voyeurisme en gemanipuleerde beelden
Deepnudes kunnen zeker als voyeurisme kwalificeren. Voyeurisme betreft het observeren of maken van beeld- of geluidsopnames van een persoon die ontbloot is of een expliciete seksuele daad stelt, zonder toestemming van die persoon en terwijl die persoon zich in omstandigheden bevindt waarin hij redelijkerwijs mag verwachten beschut te zijn voor ongewenste blikken. Voyeurisme wordt eveneens bestraft met een gevangenisstraf van zes maanden tot vijf jaar.
De wetgever heeft in de voorbereidende werken van het vernieuwde seksuele strafrecht in 2022 expliciet gesteld dat gedeeltelijk gemanipuleerde beelden onder het toepassingsgebied van voyeurisme vallen. Aangezien voyeurisme vooronderstelt dat het slachtoffer geen toestemming gaf met de observatie of het maken van de beeld- of geluidsopnames, vallen volledig artificiële beelden hier niet onder.
Vervaardiging of verspreiding van extreem pornografische inhoud
Het is mogelijk dat deepnudes in bepaalde gevallen onder het misdrijf uit artikel 417/51 van het Strafwetboek vallen, wanneer zij kwalificeren als extreem pornografisch of gewelddadig. Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de gegenereerde beelden bestialiteiten of zogenaamde “rape porn” weergeven. Het vervaardigen van deze beelden is op zichzelf al strafbaar, zonder dat deze beelden vervolgens verspreid hoeven te worden. Hierop staat een gevangenisstraf van een maand tot twee jaar en een geldboete van 200 tot 2.000 euro.
Deepnudes van minderjarigen: een zware strafbaarstelling
Wanneer de weergegeven persoon minderjarig of schijnbaar minderjarig is, is het vervaardigen, bezitten of zich toegang verschaffen tot deepnudes eveneens strafbaar. De strafbaarstelling van beelden van seksueel misbruik van minderjarigen – ook wel “kinderporno” genoemd – omvat namelijk ook de visuele weergave van minderjarigen die deelnemen aan gesimuleerde expliciete seksuele gedragingen, alsook realistische afbeeldingen van niet-bestaande minderjarigen die deelnemen aan expliciete seksuele gedragingen of die de weergave behelzen van geslachtsorganen van die persoon voor primair seksuele doeleinden. Ook volledige deepnudes – deepnudes die gebaseerd zijn op volledig fictieve personen – vallen derhalve onder dit misdrijf.
Belaging door herhaalde online intimidatie
Situaties van deepnudes vallen ook regelmatig onder de strafbaarstelling belaging. Er is immers sprake van belaging wanneer iemand door zijn gedrag de rust van een persoon ernstig verstoort, terwijl hij wist of had moeten weten dat hij de rust van het slachtoffer zou verstoren. De rechtspraak vereist hierbij dat het gaat om herhaalde handelingen die de rust van het slachtoffer ernstig verstoren. Het Hof van Cassatie bevestigde echter reeds dat ook het online posten van een video hieronder kan vallen, aangezien het publiek de video herhaaldelijk kan bekijken en downloaden. De gevolgen dienen aldus een terugkerend karakter te hebben. Uit rechtspraak blijkt bovendien dat ook het verspreiden van verstorende inhoud binnen afgesloten groepen de rust van het slachtoffer ernstig kan verstoren, en dus belaging kan opleveren.
De rust van het slachtoffer moet effectief en ernstig verstoord zijn, opdat de gedragingen kwalificeren als belaging. Met andere woorden moet het slachtoffer kennis hebben gekregen van de deepnudes. Gelet op de enorme impact die deepnudes op slachtoffers hebben, kan worden aangenomen dat er al snel sprake zal zijn van een ernstige verstoring van de rust. Op belaging staat een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar en/of een geldboete van 50 tot 300 euro.
Informaticavalsheid door datamanipulatie
Ook informaticavalsheid kan van toepassing zijn in situaties van deepnudes. Dit is het geval wanneer het gaat om een waarheidsvermomming via datamanipulatie, waarbij vereist is dat de deepnude er realistisch uitziet zodat de juridische draagwijdte van de gegevens wordt gewijzigd. Ook vereist is dat de deepnudes een potentieel nadeel verschaffen aan het slachtoffer. Dit moet in concreto worden beoordeeld, maar er kan worden aangenomen dat hier doorgaans wel sprake van is. Bovendien moet er sprake zijn van een bijzonder opzet. De dader moet namelijk het oogmerk hebben gehad om zichzelf of een ander een onrechtmatig voordeel te verschaffen, of het oogmerk hebben gehad om te schaden. Wanneer deepnudes worden vervaardigd en verspreid om bij derden de indruk te wekken dat de beelden echt zijn, kan dit aldus kwalificeren als informaticavalsheid.
Juridische stappen als slachtoffer van deepnudes
Eerste acties na confrontatie met deepnudes
Wanneer je als slachtoffer wordt geconfronteerd met deepnudes, kan dat erg ingrijpend en beangstigend zijn. Het is belangrijk om te weten dat je hier niet alleen in staat en je open te stellen naar iemand die je vertrouwt. Verzamel bewijs door screenshots te nemen van de beelden, websites, profielen en berichten waarmee je bent geconfronteerd en neem deze zeker mee naar de politie. Maak ook melding bij de platformen waar de beelden op stonden, zodat deze zo snel mogelijk verwijderd kunnen worden.
Gerechtelijke procedures voor verwijdering van deepnudes
Aangezien het vaak erg moeilijk blijkt te zijn om de beelden offline te halen, is het mogelijk om dit via de gerechtelijke weg te bewerkstelligen:
Ten eerste kan de burgerrechtelijke rechter op eenzijdig verzoekschrift bevelen dat de verspreider of elke betrokken hostingprovider de beelden onmiddellijk weghaalt of ontoegankelijk maakt, uiterlijk binnen zes uur na de betekening van de beschikking. Wij kunnen u hierbij uiteraard bijstaan.
Ten tweede heeft ook de procureur des Konings de bevoegdheid om in geval van uiterst dringende noodzakelijkheid mondeling te bevelen dat alle passende technische middelen moeten worden aangewend om de beelden ontoegankelijk te maken.
De weigering om aan deze bevelen gevolg te geven, wordt bovendien strafbaar gesteld met een geldboete van 200 tot 15.000 euro.
Tot slot heeft ook de onderzoeksrechter de bevoegdheid om ieder geschikt persoon schriftelijk te bevelen bepaalde gegevens in een informaticasysteem te verwijderen of ontoegankelijk te maken.
Juridische bijstand en ondersteuning voor slachtoffers
Indien je vragen hebt of nood hebt aan hulp, aarzel dan niet om contact op te nemen via info@bannister.be of telefonisch op 03/369.28.00. We staan klaar om te luisteren, te begeleiden en je rechten te verdedigen, met kennis van zaken en menselijke betrokkenheid.
Bronnen:
Cass. 29 oktober 2019
Wetsontwerp houdende wijzigingen aan het Strafwetboek met betrekking tot het seksueel strafrecht, 23 december 2021, KAMER, nr. 55-2141/006, p. 65.
ROYER S. en CONINGS C., ‘Catfishing, cyberbullying, deepfakes, dickpicks, doxing, grooming, sextortion, … De kwalificatie van cyberfenomenen in het huidige en nieuwe Strafwetboek’, T.Strafr. 2024/4, 207-249.
DEBACKERE E. en VANMELDERT D., ‘Elke week 1 nieuw (jong) slachtoffer: waarom worden daders van valse naaktbeelden amper vervolgd?’, VRT NWS 20 april 2026, https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/04/17/check-deepnudes-child-focus-strafbaar-minderjarigen-uitkleedapps/.
