Het populaire televisieprogramma Blind getrouwd op VTM is opnieuw van start gegaan. Het concept lijkt eenvoudig: vrijgezellen worden door experts aan elkaar gekoppeld, ontmoeten elkaar voor het eerst aan het altaar en geven elkaar meteen het jawoord. Na de huwelijksplechtigheid volgen een huwelijksreis en zes weken samenwonen, waarna de koppels beslissen of ze getrouwd blijven of uit elkaar gaan.
Achter dit romantische experiment schuilen echter tal van juridische vragen. Wat zijn precies de wettelijke vereisten om een geldig huwelijk te sluiten? Onder welk huwelijksstelsel vallen de deelnemers automatisch? En wat gebeurt er als de koppels besluiten om te scheiden?
In dit artikel nemen we het concept van Blind getrouwd onder de juridische loep en bespreken we de belangrijkste aandachtspunten.
Geldigheid van het huwelijk: vrije toestemming en intentie
Een huwelijk in België is in juridische zin meer dan een plechtigheid: het is een overeenkomst tussen twee personen met verregaande juridische gevolgen. Zoals bij elke overeenkomst moet ook een huwelijk voldoen aan vier geldigheidsvereisten:
- Een vrije en bewuste toestemming van beide partijen
- Handelingsbekwaamheid
- Een geoorloofd voorwerp
- Een geoorloofde oorzaak
Hierbij is de vrije en bewuste toestemming cruciaal. Kandidaten bij Blind getrouwd kennen hun toekomstige partner echter niet. Noch hun karakter, noch hun financiële situatie, noch hun familiale achtergrond is bekend. Dit roept de vraag op of hun toestemming voldoende “bewust” kan zijn. Wanneer een echtgenoot onvoldoende zicht heeft op de persoon met wie hij of zij trouwt, kan dat leiden tot discussie over de geldigheid van het huwelijk.
Daarnaast moet het huwelijk een duidelijke intentie tot een duurzame levensgemeenschap hebben. Partners die trouwen, moeten de intentie hebben om een stabiele relatie op te bouwen. Een huwelijk mag niet worden afgesloten voor een voordeel dat niet voortvloeit uit de staat van gehuwd zijn. De Belgische wet verbiedt expliciet schijnhuwelijken die uitsluitend worden gesloten om een verblijfstitel of ander voordeel te verkrijgen.
In het kader van een televisie-experiment kan de intentie van de kandidaten juridisch gezien ter discussie staan. Wordt het huwelijk wel echt aangegaan om een gezamenlijke levensgemeenschap te vormen, of is het vooral een onderdeel van het experiment? Het gebruik van het huwelijk in een televisieformat roept bovendien de vraag op of er geen sprake is van misbruik van het eigenlijke doel van het huwelijk.
Het wettelijk stelsel en vermogensrechtelijke aandachtspunten
Wanneer twee personen in België trouwen zonder huwelijkscontract, vallen zij automatisch onder het wettelijk stelsel, wat zowel persoonsrechtelijke als vermogensrechtelijke gevolgen heeft. Echtgenoten zijn elkaar niet alleen hulp en bijstand verschuldigd, maar het is ook de bedoeling dat ze samen een vermogen opbouwen.
Het wettelijk stelsel kent drie vermogens: het eigen vermogen van elke echtgenoot en het gemeenschappelijk vermogen. Het gemeenschappelijk vermogen omvat in principe alle goederen die tijdens het huwelijk worden verworven, evenals de inkomsten die de echtgenoten in die periode verkrijgen. Dit kan gaan om beroepsinkomsten, opbrengsten van eigen goederen of gezamenlijke aankopen.
Bepaalde schulden, vooral die verbonden aan de huishouding, vallen eveneens onder dit gemeenschappelijk vermogen. Schulden die vóór het huwelijk zijn aangegaan, blijven in beginsel eigen, maar schuldeisers kunnen zich in bepaalde omstandigheden tot het gemeenschappelijk vermogen richten wanneer het eigen vermogen van de schuldenaar-echtgenoot uitgeput is.
Dit vormt een belangrijk aandachtspunt bij Blind getrouwd. Kandidaten weten niets over het vermogen van hun partner. Hierdoor lopen zij risico op onverwachte aansprakelijkheden of financiële verplichtingen. Ook kunnen zij in bepaalde gevallen mee aansprakelijk worden gesteld voor schulden van de andere partner, wat problematisch kan zijn wanneer men elkaar nauwelijks kent.
Het beperken van deze gevolgen kan via een huwelijkscontract met bijvoorbeeld scheiding van goederen. In Blind getrouwd is dat echter praktisch niet mogelijk. Een huwelijkscontract moet vóór het huwelijk worden afgesloten bij de notaris, wat tegen het opzet van het experiment zou ingaan, aangezien partijen elkaars identiteit niet mogen kennen.
Het is dus aan programmamakers om hierover voldoende transparantie te bieden aan de deelnemers.
Echtscheiding en financiële gevolgen
Na de huwelijksreis en een samenwoonperiode van zes weken kunnen de kandidaten beslissen of zij gehuwd willen blijven. Kiezen zij ervoor om uit elkaar te gaan, dan volgt een echtscheiding. Volgens de wettelijke regels moet alles wat de echtgenoten tijdens deze zes weken aan gemeenschappelijk vermogen hebben opgebouwd, onder hen beiden worden verdeeld. Wanneer één van de partners een aanmerkelijk hoger inkomen heeft, kan dit aanleiding geven tot discussies.
Het is ook mogelijk dat de kandidaten beslissen om gehuwd te blijven en de relatie verder een kans te geven. Blijkt na verloop van tijd toch dat de relatie niet stabiel genoeg is, dan volgt alsnog een echtscheiding. De gevolgen kunnen dan aanzienlijk zwaarder doorwegen: het gemeenschappelijk vermogen van beide echtgenoten is intussen gegroeid en bovendien kan een onderhoudsbijdrage verschuldigd worden. Die bijdrage kan maximaal worden toegekend voor een periode gelijk aan de duur van het huwelijk, en komt in principe toe aan de economisch zwakkere echtgenoot.
Hierdoor dragen de kandidaten een verantwoordelijkheid die verder reikt dan in een gewone prille relatie. Waar koppels doorgaans eerst feitelijk samenwonen zonder juridische gevolgen, worden deelnemers aan het experiment bij een breuk onmiddellijk geconfronteerd met een formele echtscheiding en de daarbij horende financiële verplichtingen.
Om de formele echtscheidingsprocedure te vereenvoudigen, kunnen kandidaten gebruik maken van een “EOT-overeenkomst”, een echtscheiding in onderlinge toestemming. Dit is een veelgebruikt instrument bij echtscheiding om deze in onderling overleg tot stand te brengen, buiten de rechtbank om. Hierbij mogen partners zelf afspraken maken over de verdeling van goederen en eventuele financiële verplichtingen, en zo afwijken van de wettelijke verdeling bij helften. Toch zijn er grenzen: zo kan een afstand van onderhoudsbijdrage na echtscheiding nooit volledig definitief zijn en kan deze later altijd worden herzien.
Conclusion
Een juridische kijk op Blind getrouwd laat zien dat het programma meer is dan romantiek: het brengt ook belangrijke juridische en financiële gevolgen met zich mee. Vrije toestemming, inzicht in elkaars financiële situatie en een mogelijke echtscheiding kunnen onverwachte uitdagingen vormen voor de deelnemers.
Hoewel het programma zeker zijn charme heeft, is het belangrijk dat zowel kijkers als deelnemers zich bewust zijn van de juridische complexiteit die schuilgaat achter dit ogenschijnlijk luchtige televisieprogramma. Het blijft fascinerend om te zien hoe liefde en recht in dit format samenkomen, maar voor de deelnemers heeft het wel degelijk verstrekkende gevolgen die verder gaan dan een simpel televisie-experiment.
