Wat is schuldig verzuim?
Schuldig verzuim beteugelt het gebrek aan handelen van een persoon. Hiermee gaat het klassieke idee dat men iets actief fout moet doen om veroordeeld te worden, op de schop. Maar kan elk gebrek aan handelen ervoor zorgen dat u voor de strafrechter komt? Tijd voor verduidelijking.
De wettelijke basis van schuldig verzuim
Artikel 422bis van het Strafwetboek beteugelt diegene die verzuimt hulp te verschaffen aan iemand die in gevaar verkeert. De wetgever wenste de morele plicht van iedereen strafrechtelijk af te dwingen: we hebben een algemene verplichting om te helpen.
Schuldig verzuim komt frequent voor. Zo komt het voor in de medische wereld, waarbij artsen en zorgkundigen vervolgd kunnen worden. Ook na ongevallen hebben we een algemene hulpplicht – zo getuigt ook de recente rechtszaak tegen N. Bril.
Wanneer bent u verplicht te handelen?
De plicht geldt zodra een persoon in groot gevaar verkeert. Er hoeft geen sprake te zijn van levensgevaar, maar er moet wel sprake zijn van een zekere ernst. Concreet gaat het om een toestand waarin de integriteit, vrijheid of eerbaarheid van een persoon in het gedrang komt. De wet bepaalt daarenboven dat er enkel sprake is van een groot gevaar indien de fysieke integriteit in het gedrang komt. Bij morele bezorgdheden – hoe ernstig ook – bestaat er geen wettelijke verplichting tot handelen.
De reden van het groot gevaar is niet belangrijk. De plicht bestaat zowel wanneer:
- Het slachtoffer zelf de gevaarsituatie heeft gecreëerd
- Degene die verplicht wordt de gevaarsituatie heeft gecreëerd
- Een derde de gevaarsituatie – al dan niet per ongeluk – heeft gecreëerd
Wanneer is er sprake van schuldig verzuim?
Daarnaast bestaat de verplichting zodra u weet dat een ander in groot gevaar verkeert. Het feit dat iemand weet dat er een gevaarsituatie is en toch kiest te verzaken aan een solidaire plicht tot hulp, is voldoende. Dit kan bijvoorbeeld afgeleid worden uit het feit dat er pas laat gereageerd wordt.
Tot slot moet u verzuimen hulp te bieden. De enige strafbare gedraging is dus het ‘niet handelen’. Het feit dat er niet doeltreffend gehandeld wordt, of dat de hulp niet kon baten, is dus irrelevant.
De wet veronderstelt ook een mate van onmiddellijkheid: de hulp moet gesteld worden zodra de gevaarsituatie bekend is. U kunt dus perfect schuldig bevonden worden aan schuldig verzuim als u eerst weigert te handelen, ook al zult u later wel hulp aanbieden.
Tot slot is het belangrijk dat u enkel de verplichting heeft te handelen als u zichzelf daardoor niet in gevaar brengt. Er bestaat dus een redelijke beperking aan de solidariteitsplicht.
Welke straffen riskeert u?
Eens de rechter vaststelt dat er sprake is van schuldig verzuim, kan deze een gevangenisstraf opleggen van 8 dagen tot een jaar en/of een geldboete van 50 tot 500 EUR. Alternatieve bestraffingen zijn eveneens mogelijk.
Strengere straffen vanaf 2026
In het nieuwe Strafwetboek blijft schuldig verzuim strafbaar. De wetgever kiest er wel voor om strenger te reageren. Een veroordeling geeft vanaf 8 april 2026 namelijk aanleiding tot een straf van 6 maanden tot 3 jaar. Zowel de minimum- als maximumstraf verhogen aanzienlijk – al blijven alternatieve bestraffingen eveneens mogelijk.
Heeft u verdere vragen over schuldig verzuim? Wordt u uitgenodigd tot verhoor voor vermeende feiten van schuldig verzuim? Contacteer ons gerust op info@bannister.be of 03 369 28 00.
__
Illustratieve afbeelding gegenereerd met artificiële intelligentie. Geen echte personen of situaties.
