In het kort
- Sinds 1 januari 2026 kunt u als alleenstaande zonder kinderen via een testament tot 100.000 euro nalaten aan zelfgekozen personen tegen een verlaagd tarief van 3% tot 9%.
- Zonder testament speelt deze singlevermindering niet: de begunstigden moeten uitdrukkelijk worden aangewezen.
- De vriendenerfenis dooft uit voor overlijdens vanaf 2026, en de vrijstelling voor de langstlevende partner steeg naar 75.000 euro.
- De vermindering moet u zelf aanvragen in de aangifte van nalatenschap, binnen vier maanden na een overlijden in België.
Singlevermindering in de erfbelasting: wat verandert er als u alleen bent?
Sinds 1 januari 2026 is de Vlaamse erfbelasting op een aantal punten hertekend. Het Programmadecreet bij de begroting 2026 voerde de zogenaamde singlevermindering in, verhoogde de vrijstelling voor de langstlevende partner en liet de vriendenerfenis uitdoven. In februari 2026 verduidelijkte de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) in een administratief standpunt hoe de nieuwe vermindering moet worden toegepast.
Eén onderscheid vooraf: het erfrecht zelf — wie erft en hoeveel — is federale materie (Boek 4 van het nieuw Burgerlijk Wetboek). De erfbelasting, in de volksmond de successierechten, is gewestelijke materie. Dit artikel vertrekt van het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Codex Fiscaliteit.
Wat houdt de singlevermindering in?
Wie overlijdt zonder partner en zonder afstammelingen (kinderen, kleinkinderen), kan een deel van zijn nalatenschap (erfenis) nalaten aan zelf gekozen personen tegen een verlaagd tarief: 3% op de eerste schijf van 50.000 euro en 9% op de schijf daarboven, met een maximum van 100.000 euro per nalatenschap. De begunstigden moeten uitdrukkelijk worden aangewezen in een testament, notarieel of eigenhandig geschreven. Zonder testament speelt de vermindering niet.
Wie telt als partner? In de Vlaamse erfbelasting zijn dat gehuwden, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden die minstens één jaar ononderbroken met de erflater (de overledene) samenwoonden en een gemeenschappelijke huishouding voerden. Ook een feitelijke partner sluit de vermindering dus uit. Vlabel aanvaardt wel dat het loutere bestaan van bijvoorbeeld een stief- of zorgkind zonder wettelijk erfrecht de vermindering niet automatisch uitsluit.
De vriendenerfenis dooft uit
De vriendenerfenis — een belastingvermindering waarmee een vriend of verre verwant op een deel van de erfenis het lagere tarief in rechte lijn genoot — verdwijnt voor overlijdens vanaf 1 januari 2026. Testamenten van vóór 2026 kunnen onder voorwaarden nog van de oude regeling gebruikmaken, maar een bestaande vriendenerfenis wordt niet automatisch omgezet in een singlevermindering. Beide gunstregimes kunnen bovendien niet in dezelfde nalatenschap worden gecombineerd. Wie destijds een vriendenerfenis liet opnemen, laat dat testament dus best opnieuw nakijken.
Wat betekent dit voor u?
Wie zijn vermogen plant (de erflater). Bent u alleenstaand en kinderloos, dan is een testament de enige manier om de vermindering te benutten. Elke afstammeling sluit ze uit, ook een kind uit een vorige relatie.
Erfgenamen en legatarissen. De vermindering wordt niet automatisch toegekend: ze moet worden gevraagd in de aangifte van nalatenschap. Die aangifte moet in het Vlaamse Gewest binnen vier maanden na een overlijden in België worden ingediend; bij een overlijden in het buitenland geldt een termijn van vijf of zes maanden.
De langstlevende echtgenoot of partner. Wie wél een partner nalaat, heeft baat bij een andere wijziging: de vrijstelling van erfbelasting op roerende goederen voor de langstlevende partner steeg naar 75.000 euro. De vrijstelling voor de gezinswoning blijft bestaan, maar feitelijk samenwonenden moeten daarvoor minstens drie jaar hebben samengewoond.
Buiten Vlaanderen
Het bevoegde gewest wordt bepaald door de laatste fiscale woonplaats van de overledene. In het Brussels Hoofdstedelijk en het Waals Gewest bestaat deze singlevermindering niet, en genieten feitelijk samenwonenden er niet van de gunsttarieven voor partners.
Dit artikel is algemene juridische duiding, geen individueel advies. De concrete uitkomst hangt af van uw huwelijksstelsel of huwelijkscontract, uw testament, eerdere schenkingen, uw gezinssamenstelling en uw woonplaats. Overweegt u een testament op te maken of aan te passen, dan bekijken wij graag samen met u wat in uw situatie mogelijk is.
Dit artikel is algemene juridische duiding, geen individueel advies. De concrete uitkomst hangt af van uw huwelijksstelsel, testament, eerdere schenkingen, gezinssamenstelling en woonplaats. Overweegt u een testament op te maken of aan te passen, dan bekijken wij graag samen met u wat in uw situatie mogelijk is.
