Echtscheiding zonder akkoord: zo kunt u toch scheiden

“Mijn partner weigert te scheiden. Sta ik dan stil?” Het is een van de vragen die het vaakst terugkomt in een eerste gesprek. Het antwoord is in de meeste gevallen nee. Sinds de hervorming van het echtscheidingsrecht door de wet van 27 april 2007 (Belgisch Staatsblad 7 juni 2007, in werking op 1 september 2007) moet u geen fout van uw partner meer bewijzen en kan niemand een echtscheiding blijvend tegenhouden. Wel werkt de wet met termijnen. Hieronder leest u welke weg openstaat en waarop u het best let.

Echtscheiding zonder akkoord: hoe werkt het?

Het Belgische recht kent twee echtscheidingsvormen. De eerste is de EOT (echtscheiding door onderlinge toestemming, waarbij beide echtgenoten vóór de procedure alles schriftelijk vastleggen in één overeenkomst: de woning, de goederen en schulden, de kinderen en eventuele alimentatie). De tweede is de EOO (echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting). Voor die tweede weg hebt u de instemming van uw partner niet nodig.

Er zijn drie manieren waarop de rechter tot een ontwrichting kan besluiten:

• De rechter spreekt de echtscheiding uit zodra hij vaststelt dat het huwelijk onherstelbaar ontwricht is. Dat bewijs mag met alle wettelijke middelen worden geleverd, maar de redenen moeten uiteraard voldoende zwaarwichtig zijn. Dit is de snelste weg, maar ook de zwaarste op het vlak van bewijs.

• Vragen beide echtgenoten de echtscheiding samen en zijn zij op dat ogenblik meer dan zes maanden feitelijk gescheiden (feitelijke scheiding betekent dat u niet langer samenwoont), dan spreekt de rechter de echtscheiding onmiddellijk uit. Zijn die zes maanden nog niet verstreken, dan bepaalt de rechter een nieuwe zitting na het verstrijken van die termijn, of drie maanden na de eerste verschijning voor de rechtbank.

• Vraagt één echtgenoot de echtscheiding alleen en is er geen akkoord van de andere partij, dan volgt de uitspraak zodra vaststaat dat u meer dan één jaar feitelijk gescheiden bent. Is dat jaar nog niet voorbij, dan stelt de rechter een nieuwe zitting vast na het verstrijken van dat jaar, of één jaar na de eerste zitting.

Het verzet van uw partner kan de echtscheiding dus niet verhinderen, enkel uitstellen tot de wettelijke termijn bereikt is. Dat verklaart waarom de datum waarop u apart bent gaan wonen zoveel gewicht heeft.

Wat kunt u tijdens de procedure al laten regelen?

Voor gehuwden en wettelijk samenwonenden laat artikel 1253ter/5 Gerechtelijk Wetboek de familierechtbank toe om voorlopige maatregelen te nemen wanneer de verstandhouding verstoord is: een afzonderlijke verblijfplaats vaststellen, een onderhoudsuitkering of alimentatie bepalen, of verbieden dat goederen worden vervreemd. Is er partnergeweld, dan kan de benadeelde partner vragen dat de gezamenlijke woning aan hem of haar wordt toegewezen, behoudens uitzonderlijke omstandigheden.

Feitelijk samenwonenden vallen buiten die regeling. Maatregelen over de kinderen kunnen ouders wel steeds aan de familierechtbank vragen, ongeacht of zij gehuwd, wettelijk of feitelijk samenwonend waren.

Aandachtspunten per betrokkene

Vraagt u zelf de echtscheiding aan? Documenteer de datum waarop de feitelijke scheiding begon: de inschrijving op een ander adres, een huurcontract of een verhuisfactuur. Die datum bepaalt wanneer de termijn van zes maanden of die van één jaar begint te lopen, en dus hoe snel de rechter de echtscheiding kan uitspreken.

Wordt de echtscheiding tegen uw wil gevraagd? U kunt de ontwrichting betwisten of weigeren zich akkoord te verklaren met de echtscheiding. Bij weigering of afwijzing van de onherstelbare ontwrichting zal de echtscheiding alsnog worden uitgesproken zodra één jaar feitelijke scheiding is bereikt en één van de partijen nog steeds de echtscheiding wenst. Uw inspanningen of discussies renderen dan meestal meer bij de gevolgen: woning, verdeling, alimentatie, kinderen.

Bent u mogelijk onderhoudsgerechtigde? Breng uw inkomsten, uitgaven en de rolverdeling tijdens het huwelijk in kaart: de behoeftigheid en de duur van het huwelijk zijn onder meer bepalend.

Zijn er kinderen? De regeling over ouderlijk gezag, verblijf en onderhoudsbijdrage staat juridisch los van de echtscheidingsgrond en wordt beoordeeld in het belang van het kind. Een ouder bij wie het kind hoofdzakelijk verblijft en de andere ouder hebben op dat punt dezelfde toegang tot de familierechtbank.

Deze tekst is algemene juridische duiding en geen individueel advies. De concrete uitkomst hangt af van uw huwelijksstelsel of huwelijkscontract, uw gezinssamenstelling, de inkomsten van beide partners en uw woonplaats. Omdat de termijnen van artikel 229 oud Burgerlijk Wetboek en artikel 1255 Gerechtelijk Wetboek de kalender bepalen, is het zinvol ze vroeg te laten nakijken. Hebt u vragen over uw eigen situatie, dan kunt u ons kantoor vrijblijvend contacteren voor een eerste juridische inschatting.