U gaat met hevige klachten naar de spoedafdeling. Na onderzoek hoort u dat het “wel meevalt” en mag u naar huis. Enkele uren of dagen later gaat het ernstig mis. Achteraf blijkt dat er iets over het hoofd werd gezien. Het overkwam onder meer Melissa (32), van wie HLN onlangs het verhaal bracht: ze werd op de spoed naar huis gestuurd en belandde nadien in coma.
Een verkeerde of onvolledige diagnose kan ingrijpende gevolgen hebben voor de gezondheid van een patiënt. Ze kan leiden tot een laattijdige behandeling, onnodige ingrepen of blijvende schade. Maar wat zijn de rechten van de patiënt in zo’n situatie? En wanneer kan een arts of ziekenhuis aansprakelijk worden gesteld?
In het kort
- Niet elke verkeerde diagnose is een medische fout: een arts moet zorgvuldig werken, maar belooft geen juiste diagnose.
- Voor een schadevergoeding zijn een fout, schade en een oorzakelijk verband nodig. Is dat verband onzeker, dan kan de verloren kans op genezing vergoed worden.
- Het ziekenhuis is in principe aansprakelijk voor de zorgverleners die er werken, ook voor zelfstandige artsen.
- U kan terecht bij de ombudsdienst, via een minnelijke regeling, bij het Fonds voor de Medische Ongevallen of bij de burgerlijke rechter.
Is elke verkeerde diagnose op spoed een medische fout?
Nee. Dat klinkt hard, maar het is belangrijk om te weten. Bij het stellen van een diagnose rust op een arts een inspanningsverbintenis. Een arts belooft met andere woorden niet dat hij altijd de juiste diagnose stelt. Hij moet wel de zorg leveren die een normaal zorgvuldige arts van dezelfde specialiteit in dezelfde omstandigheden zou geven.
Een verkeerde diagnose is bijgevolg pas foutief wanneer de arts niet de nodige middelen en zorgvuldigheid heeft aangewend om de ziekte te onderkennen.
De vraag is dus niet alleen of de diagnose fout was, maar vooral hoe de arts tot die diagnose kwam. Enkele vragen die hierbij van belang zijn:
- Werden uw klachten goed bevraagd en genoteerd?
- Werden de gebruikelijke onderzoeken gedaan, zoals bloedonderzoek of beeldvorming?
- Werden alarmsignalen opgemerkt en opgevolgd?
- Kreeg u duidelijke instructies mee over wanneer u moest terugkomen?
- Werd er tijdig een specialist bijgehaald?
Sommige ziektebeelden zijn in het begin echt moeilijk te herkennen. Dan is een verkeerde diagnose niet altijd een fout. Werden klachten of testresultaten daarentegen genegeerd, dan kan dat wel een fout zijn.
Wanneer heeft u recht op een schadevergoeding?
Om aansprakelijkheid te kunnen vaststellen, moeten drie voorwaarden vervuld zijn:
- Fout: de arts heeft onvoldoende zorgvuldig gehandeld en/of relevante onderzoeken nagelaten.
- Schade: u heeft als patiënt lichamelijke, psychische of materiële schade geleden.
- Oorzakelijk verband: er is een rechtstreeks verband tussen de fout en de geleden schade.
Vooral dat laatste is bij een gemiste diagnose vaak moeilijk. De ziekte was er immers al. De vraag is dan: wat zou er gebeurd zijn als de juiste diagnose wel tijdig was gesteld? Was de schade dan voorkomen of beperkt?
Is dat niet met zekerheid te zeggen, dan kan de rechter de leer van het verlies van een kans toepassen. U krijgt dan een vergoeding voor de kans op genezing of een beter verloop die u door de fout verloor.
Wie is aansprakelijk: de arts of het ziekenhuis?
Op een spoedafdeling werken veel mensen samen: spoedartsen, artsen in opleiding, verpleegkundigen, radiologen. Voor u als patiënt is vaak niet duidelijk wie wat deed.
Goed nieuws: u hoeft dat niet allemaal zelf uit te zoeken. Een ziekenhuis is in principe aansprakelijk voor tekortkomingen van de zorgverleners die er werken, ook van zelfstandige artsen. Wil een ziekenhuis die aansprakelijkheid voor bepaalde zorgverleners uitsluiten, dan moet het u daarover vooraf en duidelijk informeren. Of dat gebeurde, kan een advocaat voor u nagaan.
Welke stappen kan u ondernemen na een verkeerde diagnose op spoed?
Vermoedt u dat uw diagnose onjuist of onvolledig was, dan kan u als patiënt verschillende stappen ondernemen:
- De ombudsdienst van het ziekenhuis contacteren, voor uitleg of bemiddeling.
- Een minnelijke regeling met het ziekenhuis of de BA-verzekeraar van de arts en/of het ziekenhuis. Vaak begint dat met een aangetekende brief en het aanstellen van een raadsarts aan uw kant.
- Het Fonds voor de Medische Ongevallen (FMO). Dit fonds onderzoekt uw dossier kosteloos. Het kan tussenkomen bij een medische fout én bij een medisch ongeval zonder fout, maar alleen als de schade ernstig is. Lees meer in ons artikel Victimized by a medical accident: when does the Medical Accident Fund intervene?
- Een gerechtelijke procedure bij de burgerlijke rechter. Daar volstaat ook een lichte fout. De rechter zal meestal een gerechtsdeskundige aanstellen.
Een strafklacht is mogelijk, maar sinds het nieuwe Strafwetboek op 1 september 2026 in werking trad, vereist een strafrechtelijke veroordeling een zware fout. Een gemiste diagnose wordt in de rechtspraak meestal als een lichte fout gezien. Voor een schadevergoeding zijn de burgerlijke weg of het FMO dan ook vaak de betere keuze.
Bent u zorgverlener?
Een spoedafdeling werkt onder hoge druk. Toch blijft een zorgvuldige registratie uw beste bescherming. Om aansprakelijkheidsrisico’s te beperken, is het belangrijk om zorgvuldig te werk te gaan:
- Volledige anamnese en lichamelijk onderzoek: verzamel alle relevante medische informatie en voer gepaste diagnostische testen en onderzoeken uit.
- Heldere verslaggeving: documenteer bevindingen en beslissingen nauwkeurig in het patiëntendossier.
- Tijdige communicatie: licht de patiënt duidelijk in over onzekerheden, bijkomende onderzoeken en mogelijke vervolgtrajecten. Duidelijke en schriftelijke terugkeerinstructies zijn zowel medisch als juridisch belangrijk.
- Teamoverleg: overleg met collega’s bij twijfelgevallen of complexe diagnostiek.
- Continue bijscholing: blijf op de hoogte van wetenschappelijke richtlijnen en technologische ontwikkelingen.
Krijgt u een klacht of claim? Verwittig dan meteen uw verzekeraar en laat u bijstaan voor u een verklaring aflegt.
Conclusion
Een verkeerde of onvolledige diagnose raakt aan de kern van het vertrouwen tussen arts en patiënt. Voor patiënten is het belangrijk om hun rechten te kennen, tijdig actie te ondernemen en zich te laten adviseren door specialisten in medisch recht. Een onafhankelijke raadsarts en juridische begeleiding kunnen daarbij een cruciale rol spelen.
Voor zorgverleners geldt dat transparantie, nauwkeurige documentatie en goede communicatie de beste bescherming vormen tegen aansprakelijkheidsrisico’s.
Hulp nodig?
Twijfelt u over uw rechten of plichten na een medische diagnose? U kan steeds juridisch advies inwinnen bij een advocaat gespecialiseerd in medisch aansprakelijkheidsrecht.
Ons kantoor staat klaar om zowel patiënten als zorgverleners met kennis van zaken te begeleiden, met respect voor de gevoeligheid van elk medisch dossier.
