Een bezoeker klikt op “Vraag uw offerte”, vult enkele parameters in en ontvangt onmiddellijk een gepersonaliseerde prijs. Achter de schermen selecteert AI de juiste producten, berekent het systeem hoeveelheden en stelt het een offerte op.
Dat is efficiënt. Juridisch spelen er wel twee afzonderlijke vragen:
- Moet u melden dat AI wordt gebruikt?
- Kan de automatisch gegenereerde offerte uw onderneming binden?
Het antwoord hangt niet alleen af van de technologie. Vooral de inrichting van uw website en de formulering van de gegenereerde communicatie zijn bepalend.
In het kort
- Artikel 50 van de AI Act verplicht u niet om elke AI-offerte als dusdanig te labelen.
- Communiceert de klant met een interactieve AI-assistent, dan moet hij in beginsel weten dat hij met AI praat.
- Een automatisch gegenereerde offerte kan uw onderneming binden (Boek 5 BW).
- Maak het verschil tussen prijsindicatie, aanvraag, offerte en bestelling duidelijk in de hele flow.
Moet u vermelden dat AI de offerte maakt?
Niet automatisch. Artikel 50 van de AI Act bevat geen algemene regel die ondernemingen verplicht om iedere commerciële tekst die met AI werd gemaakt als dusdanig te labelen.
De verordening bevat wel specifieke transparantieverplichtingen voor bepaalde AI-toepassingen. Voor AI-systemen die bedoeld zijn om rechtstreeks met natuurlijke personen te interageren, moet de aanbieder ervoor zorgen dat de betrokken personen weten dat zij met AI communiceren. Dat is niet nodig wanneer dit voor een redelijk geïnformeerde, oplettende en omzichtige persoon al duidelijk is uit de omstandigheden en de gebruikscontext (AI Act, artikel 50).
Het onderscheid tussen een klassiek webformulier en een interactieve AI-assistent is daarom relevant.
Klassiek formulier of gesprek met een AI-assistent?
Bij een klassiek webformulier vult de klant bijvoorbeeld volgende gegevens in:
- oppervlakte;
- aantal stuks;
- gekozen uitvoering;
- gewenste leverdatum;
- contactgegevens.
AI kan die informatie achter de schermen verwerken en een document genereren. Uit artikel 50 van de AI Act volgt niet dat iedere offerte die zo tot stand komt zichtbaar het label “gemaakt met AI” moet dragen.
Dat ligt anders wanneer een digitale assistent zelfstandig bijkomende vragen stelt, voorstellen doet of tijdens een gesprek een oplossing samenstelt. In dat geval kan sprake zijn van rechtstreekse interactie met een AI-systeem.
De verplichting uit artikel 50, lid 1, rust formeel op de aanbieder van het AI-systeem. Uw onderneming is niet noodzakelijk zelf de aanbieder wanneer zij technologie van een externe leverancier gebruikt. Controleer daarom in de overeenkomst met de leverancier wie voor de transparantiefunctionaliteit en de naleving instaat.
Voor de gebruiker is de veiligste aanpak eenvoudig: “Deze digitale assistent gebruikt AI om uw aanvraag te verwerken.” Dat is niet in elke situatie verplicht, maar voorkomt onduidelijkheid wanneer de klant zichtbaar met een AI-assistent communiceert.
Kan een automatisch gegenereerde AI-offerte bindend zijn?
Ja, dat is mogelijk. Het feit dat software of AI de tekst opstelt, verhindert op zichzelf niet dat een juridisch aanbod ontstaat.
Volgens Boek 5 BW komt een contract tot stand door de aanvaarding van een aanbod. Een aanbod is een voorstel dat alle essentiële en substantiële bestanddelen bevat van het beoogde contract en waaruit de wil blijkt om bij aanvaarding gebonden te zijn. Boek 5 BW werd ingevoerd door de Wet van 28 april 2022 houdende Boek 5 “Verbintenissen” van het Burgerlijk Wetboek, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 1 juli 2022.
Bij een automatisch gegenereerde offerte moet daarom worden onderzocht:
- zijn de prestaties voldoende duidelijk omschreven?
- bevat het document een bepaalde of bepaalbare prijs?
- wordt een geldigheidsduur vermeld?
- kan de klant onmiddellijk aanvaarden?
- bevat de offerte een voorbehoud van menselijke controle?
- blijkt uit de volledige websiteflow dat de onderneming zich meteen wil verbinden?
Een document met een exacte prijs, duidelijk omschreven prestaties en een knop waarmee de klant onmiddellijk akkoord kan gaan, kan contractueel anders worden beoordeeld dan een voorlopige prijsindicatie die nog door een medewerker moet worden bevestigd.
Noem een prijsindicatie geen definitieve offerte
Wilt u met de online module alleen een eerste raming geven? Maak dat dan duidelijk in de volledige flow. Gebruik bijvoorbeeld:
Indicatieve prijsberekening op basis van de door u ingevoerde gegevens. Na controle ontvangt u onze definitieve offerte.
Vermijd in die situatie formuleringen zoals:
Uw definitieve offerte is klaar. Klik hieronder om te aanvaarden.
De titel van het document is niet alleen beslissend. De juridische beoordeling gebeurt op basis van het geheel: de tekst, de prijs, de beschreven prestaties, eventuele voorbehouden en de mogelijkheid om onmiddellijk te aanvaarden. Een disclaimer onderaan biedt dus geen absolute bescherming wanneer de rest van de website de indruk wekt dat een definitief aanbod wordt gedaan.
Wat als AI een verkeerde prijs berekent?
Een verkeerde prijs is niet automatisch zonder gevolg omdat AI de berekening heeft gemaakt. De AI Act bepaalt niet of een foutieve offerte bindend is. Dat moet worden beoordeeld volgens Boek 5 BW en de concrete omstandigheden.
Onder meer de volgende vragen kunnen relevant zijn:
- was de fout voor de klant herkenbaar?
- welke prijs mocht de klant redelijkerwijze verwachten?
- welke parameters werden ingevoerd?
- welke tarieven en kortingen gebruikte het systeem?
- bevatte de offerte een duidelijk voorbehoud?
- heeft de klant de offerte al aanvaard?
- hoe heeft de onderneming na de ontdekking van de fout gereageerd?
Schrijf daarom niet in de voorwaarden dat “fouten van AI nooit bindend zijn” en ga er niet van uit dat die formulering iedere discussie uitsluit. De beste bescherming zit in de inrichting van het proces vóór de offerte wordt verstuurd.
Kan de klant invoerfouten corrigeren?
Wanneer de offerteflow tot elektronische contractsluiting leidt, moet ook rekening worden gehouden met Boek XII van het Wetboek van Economisch Recht. De dienstverlener moet passende, doeltreffende en toegankelijke technische middelen ter beschikking stellen waarmee de afnemer invoerfouten kan opsporen en corrigeren voordat hij zijn order plaatst.
Dat is rechtstreeks relevant voor een online offertemodule. Laat de klant vóór de laatste stap minstens controleren:
- de gekozen producten of diensten;
- aantallen en afmetingen;
- ingevoerde adressen;
- gekozen opties;
- uitvoeringstermijn;
- berekende prijs;
- toepasselijke voorwaarden.
Voorzie vervolgens een duidelijke knop waarmee de klant naar de vorige stap kan terugkeren en zijn gegevens kan wijzigen.
Is “Vraag uw offerte” hetzelfde als bestellen?
Niet noodzakelijk. Een knop met “Vraag uw offerte” wijst normaal eerst op een aanvraag. Of de klant daarmee al een overeenkomst sluit, hangt af van de begeleidende teksten op uw website en de verdere stappen. Maak daarom een duidelijk onderscheid tussen:
- een vrijblijvende prijsberekening;
- een aanvraag die nog door uw onderneming wordt beoordeeld;
- een definitieve offerte die de klant kan aanvaarden;
- een bestelling die onmiddellijk een betalingsverplichting creëert.
Gaat het om een consument die via de laatste knop onmiddellijk een betalende overeenkomst sluit, dan gelden bijkomende consumentenregels. De klant moet vlak vóór de bestelling duidelijk worden geïnformeerd over onder meer de essentiële kenmerken en de totale prijs. De bestelknop moet ondubbelzinnig duidelijk maken dat de bestelling een betalingsverplichting inhoudt.
Een knop “Vraag uw offerte” mag dus niet onverwacht dezelfde juridische functie krijgen als een betalende bestelling.
Frequently Asked Questions
Moet ik vermelden dat een online offerte met AI werd gemaakt?
Niet automatisch. Artikel 50 van de AI Act bevat geen algemene verplichting om iedere met AI gegenereerde commerciële offerte zichtbaar te labelen. Wanneer een natuurlijke persoon rechtstreeks met een AI-systeem interageert, moet wel worden onderzocht of de specifieke transparantieregel voor die interactie geldt en wie daarvoor als aanbieder verantwoordelijk is. Onze specialisten van bedrijfsadvocaat.be denken graag met u mee.
Kan een klant mij houden aan een automatisch gegenereerde AI-offerte?
Dat kan. Volgens Boek 5 BW kan een voorstel een aanbod zijn wanneer het voldoende bepaald is en daaruit blijkt dat u bij aanvaarding gebonden wilt zijn. Het feit dat AI de prijs berekende of de offerte opstelde, maakt de offerte niet automatisch vrijblijvend. Boek 5 BW werd ingevoerd bij de Wet van 28 april 2022 houdende Boek 5 “Verbintenissen” van het Burgerlijk Wetboek.
Wilt u vermijden dat een automatisch berekende prijs onmiddellijk als definitief aanbod wordt beschouwd? Werk dan met een duidelijk goedkeuringsvoorbehoud in de offerteflow zelf. Bijvoorbeeld:
“Deze berekening is indicatief en vormt geen bindend aanbod. Na controle van uw gegevens ontvangt u onze definitieve offerte.”
Neem dit ook op in uw algemene voorwaarden, maar vertrouw niet uitsluitend op een clausule in die voorwaarden. Als uw website eerst vermeldt “Uw definitieve offerte bedraagt € 4.950” en de klant vervolgens op “Aanvaard offerte” kan klikken, is het juridisch risicovoller om pas in de algemene voorwaarden te bepalen dat u de offerte nadien nog vrij kunt goedkeuren of weigeren.
Bij consumenten is extra voorzichtigheid nodig. Naast Boek 5 BW gelden dan de dwingende regels van Boek VI WER, onder meer over precontractuele informatie en onrechtmatige bedingen. Bij een online proces dat uiteindelijk leidt tot een bestelling met betalingsverplichting gelden bovendien specifieke regels voor de elektronische contractsluiting. Een onderneming kan daarom beter geen flow creëren waarin de consument redelijkerwijze denkt of mag denken definitief te kunnen contracteren, terwijl zij zichzelf elders een zeer ruim recht voorbehoudt om de overeenkomst alsnog te weigeren.
De veiligste structuur is:
- de klant vult zijn parameters in;
- de website toont een indicatieve prijsberekening;
- de klant kan zijn ingevoerde gegevens controleren en verbeteren;
- hij vraagt vervolgens een offerte aan;
- uw onderneming controleert de prijs en voorwaarden;
- daarna ontvangt de klant de definitieve offerte die hij kan aanvaarden.
Wilt u AI wél onmiddellijk definitieve offertes laten genereren en versturen? Behandel die output dan als potentieel contractueel relevant. Bouw prijsgrenzen, controles en uitzonderingen in en vertrouw niet alleen op een algemene clausule dat “alle offertes nog moeten worden goedgekeurd”. Onze specialisten van het team van Mr. Eveline Van Laere denken graag met u mee.
Moet ik vermelden dat mijn webteksten met ChatGPT of AI zijn gemaakt?
In principe niet. Gebruikt u ChatGPT, Microsoft Copilot of een andere AI-tool om productteksten, blogs, FAQ’s of commerciële webteksten te schrijven, dan hoeft u niet automatisch bij elke tekst te vermelden dat AI werd gebruikt.
De AI Act bevat geen algemene labelplicht voor gewone commerciële webteksten. Uw onderneming blijft wel verantwoordelijk voor de inhoud. Controleer dus altijd of prijzen, productkenmerken, wettelijke informatie en commerciële claims correct zijn. Een fout wordt niet juridisch onschadelijk omdat ChatGPT of een andere AI-tool de tekst heeft voorgesteld.
Andere regels kunnen gelden wanneer AI rechtstreeks met bezoekers communiceert. Denk aan een AI-chatbot die vragen beantwoordt, producten aanbeveelt, persoonsgegevens verzamelt of gegevens verwerkt om een offerte te maken. Voor AI-systemen die bedoeld zijn om rechtstreeks met natuurlijke personen te interageren, bevat artikel 50 van de AI Act een specifieke transparantieregel.
Ook voor deepfakes en bepaalde AI-gegenereerde teksten die worden gepubliceerd om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang gelden aparte regels. Voor die laatste categorie bestaat wel een uitzondering wanneer menselijke controle of redactionele beoordeling plaatsvond en een natuurlijke of rechtspersoon de redactionele verantwoordelijkheid draagt.
De praktische regel voor ondernemers: gebruikt u AI alleen achter de schermen als schrijfhulp, dan geldt in principe geen algemene meldplicht. Laat u AI zelfstandig met klanten communiceren, producten voorstellen of offertes voorbereiden, controleer dan vooraf welke transparantie-, privacy- en contractuele verplichtingen gelden.
Dit artikel bevat algemene juridische informatie en vervangt geen advies over uw concrete situatie. De toepasselijke regels kunnen verschillen naargelang uw activiteiten, contracten en positie. Twijfelt u of deze regels op uw onderneming van toepassing zijn? Laat uw concrete situatie tijdig beoordelen door onze specialisten.
