Juridisch klopt dat niet. En dat misverstand kost mensen handenvol geld.
Het Belgisch recht vereist geen handtekening, noch een geschrift om gebonden te zijn door een overeenkomst.
Het consensualisme: de basis van Belgisch contractenrecht
Het Belgisch contractenrecht rust op het principe van het consensualisme: een overeenkomst komt tot stand door de aanvaarding van een aanbod (artikel 5.18 van het Burgerlijk Wetboek).
De aanvaarding is volgens artikel 5.20 van het Burgerlijk Wetboek “elke verklaring of andere gedraging van de bestemmeling van het aanbod die uitdrukt dat hij ermee instemt, zonder aanvullingen, beperkingen of andere wijzigingen van essentiële of substantiële bestanddelen”.
Hier zit de angel: u hebt dus sneller aanvaard dan u denkt. De wet stelt immers geen vormvereisten aan die aanvaarding. Een WhatsApp-bericht waaruit een duidelijke ‘ok’ blijkt of zelfs een duim omhoog-emoticon kan worden gezien als een ondubbelzinnige aanvaarding van een aanbod. De verwijdering van het bericht of de ‘like’ na die periode heeft geen rechtsgevolgen. De overeenkomst is tot stand gekomen.
Geldigheid versus bewijs: niet hetzelfde
Dit is het onderscheid dat de meeste cliënten missen. Of een contract geldig (tot stand gekomen) is, staat volledig los van of u het kunt bewijzen.
Hoe u bewijst of een contract bestaat, is geregeld in boek 8 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek. De regels verschillen naargelang het bewijs tegen een consument of een onderneming geleverd moet worden. De algemene stelregel luidt als volgt:
Behalve in de gevallen waarin de wet anders bepaalt, kan het bewijs met alle bewijsmiddelen worden geleverd.
Een mondeling akkoord is dus in principe even geldig als een getekend document. De wet vereist geen bepaalde vorm. Maar hoe bewijst u dan dat er een contract is? Zonder schriftelijk spoor wordt dat evident een stuk moeilijker, maar niet onmogelijk.
Als er evenwel reeds een begin van uitvoering is gegeven aan het akkoord – bijvoorbeeld: er is al een voorschotfactuur betaald of er zijn reeds voorbereidende werken uitgevoerd – dan kunnen die elementen gelden als ondersteuning om het bestaan van de overeenkomst te bewijzen.
De drempel van 3.500 euro: extra waarborg
Voor contracten die de 3.500 euro overstijgen, is een bijkomende waarborg ingebouwd in de wet:
De rechtshandeling met betrekking tot een som of een waarde die gelijk is aan of hoger is dan 3.500,00 euro, moet door de partijen worden bewezen door een ondertekend geschrift (artikel 8.9 Nieuw Burgerlijk Wetboek).
Maar wat is een geschrift? In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken, is dat dus geen ondertekende offerte of contract. Geschrift wordt gedefinieerd als: “een geheel van alfabetische tekens of van enige andere verstaanbare tekens aangebracht op een drager die de mogelijkheid biedt toegang ertoe te hebben gedurende een periode die is afgestemd op het doel waarvoor de informatie kan dienen en waarbij de integriteit ervan wordt beschermd, welke ook de drager en de transmissiemogelijkheden zijn”.
Zie hier de reden waarom een WhatsApp-bericht of een 👍 dus voldoende kunnen zijn om een contract te bewijzen.
Praktisch advies: bescherm uzelf
Niets getekend betekent niet automatisch dat u vrij bent. Het betekent enkel dat het bewijs complexer wordt als er discussie ontstaat.
Stel uzelf na elk mondeling akkoord één vraag: “Kan ik dit later aantonen?”
Is het antwoord neen, stuur dan meteen een bevestigingsmail. Dat kost u tien seconden en kan duizenden euro’s besparen.
Omgekeerd: ga voorzichtig om met aanvragen van offertes en WhatsApp-communicatie. Indien u nog niet akkoord gaat, schrijf dan duidelijk dat er slechts een akkoord kan voorliggen indien er een ondertekende offerte of overeenkomst voorligt.
Kent u iemand die dit ook zou moeten weten? Deel dit artikel.
Disclaimer: Dit is slechts een algemene analyse en niet per definitie van toepassing op uw concrete vraag of geschil. Elke concrete zaak is anders en moet anders of aan de hand van andere rechtsregels geanalyseerd worden. Dit artikel geldt dus slechts als informatieverschaffing; er kunnen geen rechten uit ontleend worden.
