Naarmate de gezondheid van een oudere persoon achteruitgaat, duiken er plots heel wat ‘helpende handen’ op. Er wordt aangeboden om het gras te maaien, boodschappen te doen of andere dagdagelijkse taken over te nemen. Dat gebeurt vaak uit oprechte betrokkenheid, maar niet altijd. Soms schuilt achter die behulpzaamheid de hoop om later een plaatsje in de nalatenschap te verwerven. Maar waar ligt de grens tussen oprechte zorg en erfenisbejaging?
Wat is erfenisbejaging?
Erfenisbejaging, juridisch ook wel captatie en suggestie genoemd, verwijst naar situaties waarin de vrije wil van een erflater of schenker wordt beïnvloed om een gift in eigen voordeel te bekomen.
Captatie houdt in dat er een bepaalde context wordt gecreëerd rondom de persoon die over zijn vermogen beschikt. Een voorbeeld is de situatie waarbij een oudere persoon geleidelijk wordt geïsoleerd van zijn familie. Denk aan een verzorger die exclusief voor een bejaarde vrouw zorgt, haar langzaam afzondert en haar tegen haar eigen familie opzet.
Suggestie is subtieler van aard. Het gaat over het influisteren van bepaalde ideeën of het afraden van bepaalde beslissingen, waarbij een valse voorstelling van de feiten of onjuiste informatie wordt meegegeven aan de persoon die over zijn vermogen zal beschikken. Hierdoor maakt die persoon uiteindelijk een keuze die hij of zij zonder deze beïnvloeding niet zou hebben gemaakt.
Wanneer kan een testament worden aangevochten op grond van erfenisbejaging?
Een veelvoorkomend misverstand is dat elke vorm van beïnvloeding volstaat om een testament te laten vernietigen. Dat klopt niet. Wie een testament wil aanvechten op grond van erfenisbejaging, moet kunnen aantonen dat er sprake is van juridisch bedrog.
Het begrip bedrog kent twee elementen. Ten eerste moet er sprake zijn van beïnvloeding door middel van leugens, listen of misleidende handelingen. Ten tweede moeten die handelingen zijn gesteld met kwaadwilligheid, dit wil zeggen met de bewuste bedoeling om de andere te misleiden. Beide elementen moeten vervuld zijn om te kunnen spreken van erfenisbejaging.
Hoe bewijst u erfenisbejaging?
In de praktijk vormt het bewijs de grootste struikelblok. Het is niet voldoende om aan te tonen dat een familielid zich bovenmatig heeft beziggehouden met de verzorging van een oudere om zo een bevoorrechte positie te verwerven. Er moet worden bewezen dat dit gebeurde met het opzet om de oudere te misleiden met het oog op het verkrijgen van een voordeel.
Dat is in de meeste gevallen bijzonder moeilijk, omdat de betrokken persoon vaak al overleden is en het achteraf moeilijk te achterhalen is of hij of zij bewust werd misleid. Deze strenge bewijsdrempel is niet zonder reden: wie een testament opstelt, moet erop kunnen vertrouwen dat dit wordt gerespecteerd. Als elke vorm van beïnvloeding al voldoende zou zijn om een testament aan te vechten, zou dit leiden tot grote rechtsonzekerheid.
Wanneer het testament bovendien via een notaris werd opgesteld, geldt de tussenkomst van de notaris als een bijkomend vermoeden dat de erflater op het moment van opstelling nog wist wat hij deed.
Wat kunt u doen bij een vermoeden van erfenisbejaging?
De strenge bewijsvereisten bevorderen de rechtszekerheid, maar maken het voor familieleden niet eenvoudig om op te komen tegen mogelijk misbruik. Het is dan ook van belang om tijdig juridisch advies in te winnen wanneer er aanwijzingen zijn dat een testament of schenking niet vrij tot stand is gekomen, of wanneer er mogelijk sprake is van beïnvloeding of van het afzonderen van een oudere persoon.
Vermoedt u dat een testament of schenking tot stand kwam onder ongeoorloofde beïnvloeding? Laat uw dossier tijdig beoordelen. Onze advocaten bekijken samen met u of er voldoende elementen aanwezig zijn om de geldigheid van de beschikking aan te vechten.
Afbeelding deels gegenereerd met AI.
