In de bouwsector komt het vaker voor dan men denkt: een aannemingsovereenkomst waarbij bij de start geen prijs wordt afgesproken. Voor bouwheren lijkt dat soms geruststellend – “dan kunnen we er nog over discussiëren” – maar juridisch werkt het precies omgekeerd. Wanneer de prijs niet vooraf is vastgelegd, mag de aannemer de prijs zelf bepalen via een zogenaamde partijbeslissing.
Wat is een partijbeslissing?
Die partijbeslissing heeft een sterke rechtswaarde. De wet en de gebruiken erkennen dat de aannemer het best geplaatst is om de effectieve kost van de werken te beoordelen: welke prestaties zijn geleverd, welke materialen zijn gebruikt, hoeveel uren zijn effectief gepresteerd? In dat systeem beschikt de aannemer over een ruime bevoegdheid om eenzijdig de juiste prijs vast te stellen, zonder voorafgaande goedkeuring van de opdrachtgever.
Wanneer kan de rechter ingrijpen?
De rechter kan deze prijsbepaling slechts zeer beperkt of marginaal toetsen. Alleen wanneer de prijs kennelijk onredelijk is – bijvoorbeeld duidelijk buitensporig of onverklaarbaar hoog – mag de rechter ingrijpen. Dat is een uitzonderlijk hoge drempel. Rechtspraak bevestigt dat telkens opnieuw. Zo oordeelde de rechtbank in een recent geschil rond werken “in vrije rekening” dat een partijbeslissing pas kan worden doorbroken wanneer de aangerekende prijs “klare buitensporigheid” vertoont. Het argument dat de werken volgens de opdrachtgever goedkoper hadden gekund, werd uitdrukkelijk verworpen: de rechter mag niet zelf opnieuw beginnen rekenen.
Tips voor transparantie en duidelijke afspraken
Voor aannemers biedt een onbepaalde prijs dus een sterke juridische positie, al blijft transparantie verstandig: regelmatige communicatie, duidelijke urenstaten en een controleerbare prijsopbouw helpen om discussies te vermijden. Voor beide partijen blijft een vooraf bepaalde prijsafspraak echter de meest zorgvuldige manier om misverstanden en kostelijke procedures te voorkomen.
