De VRT-reeks En nu is ze dood geeft een gezicht aan slachtoffers van geweld binnen de eigen relatie. Tegelijkertijd legt het programma een vinger op de zere wonde: een toenemend aantal personen wordt slachtoffer in de eigen relatie, zo blijkt uit cijfers van de FOD Justitie.[1] In België wordt 44% van de vrouwen en 11% van de mannen slachtoffer van een eigen familielid.[2]
Ook Knack rapporteerde al in 2021 hoe geweld in een relatie langzaam en sluimerend opbouwt.[3] Veelal begint de geweldpleging niet (meteen) met slagen en verwondingen, maar gaat er al een hele periode van isolatie, afzondering en psychologisch geweld aan vooraf. Deze dynamiek maakt dat slachtoffers zich niet altijd als dusdanig identificeren. Tegelijkertijd onderhoudt men een relatie met de geweldpleger, hetgeen een complexe dynamiek teweegbrengt. Op basis hiervan bracht Knack in kaart dat slachtoffers pas na 35 incidenten overgaan tot aangifte.
Als slachtoffer staat u er niet alleen voor: het juridisch apparaat en de welzijnssector bieden ondersteuning. Hieronder vindt u meer informatie.
Wanneer kan ik aangifte doen?
Eén incident is voldoende
Eén incident is een reden tot aangifte. Ook het feit dat eerdere incidenten niet gerapporteerd werden, betekent niet dat er later geen aangifte meer gedaan kan worden. Het feit dat het geweld of de relatie inmiddels beëindigd is, sluit evenmin een aangifte uit.
Zowel psychologisch als fysiek geweld
Geweld binnen een relatie bestaat niet enkel uit slagen en verwondingen. Het omvat eveneens seksueel geweld, economisch geweld en psychologisch geweld.
Aangifte bij de politie
Concreet kunt u zich aanmelden bij de politiediensten, desgewenst met bijstand van een advocaat of met de ondersteuning van Slachtofferonthaal.
De stap naar een aangifte bij de politie kan groot zijn. Probeer in elk geval met personen te praten: vertrouwenspersonen, huisartsen, psychologen of andere hulpverleners.
De stap naar een aangifte bij de politie kan groot zijn. Probeer in elk geval met personen te praten: vertrouwenspersonen, huisartsen, psychologen of andere hulpverleners.
Welke praktische ondersteuning bestaat er?
- De hulplijn 1712: een anonieme en gratis telefoondienst die ondersteuning kan bieden en vragen kan beantwoorden over geweld.
- Veilig Huis: een laagdrempelig aanspreekpunt voor hulpvragen rond intrafamiliaal geweld.
- CAW en de diensten van Slachtofferhulp: bieden begeleiding en ondersteuning aan slachtoffers.
- Zorgcentra Seksueel Geweld: gespecialiseerde zorg voor slachtoffers van seksueel geweld.
- Bijstand van een advocaat
U kunt zich als slachtoffer juridisch laten bijstaan door een advocaat. Dit bestaat onder meer uit ondersteuning bij een verhoor en de contacten met politie en Openbaar Ministerie. Een advocaat volgt het dossier op en draagt actief bij aan een coherente en volledige dossieropbouw.
Het federaal regeerakkoord van 2025 wil een algemeen systeem implementeren zodat slachtoffers van ernstig geweld, van welke vorm dan ook, meteen beroep kunnen doen op bijstand van een gespecialiseerde advocaat. Op dit ogenblik wordt er gewerkt aan de implementatie van dit plan aan de Brusselse balie, via het Lawyers Victim Assistance. Het doel is om ook elders een dergelijk project uit te bouwen.
Daarnaast is het nuttig na te gaan of er tussenkomst is van een rechtsbijstandsverzekering in het kader van de familiale verzekering.
Wat gebeurt er na de aangifte?
Na een aangifte onderzoekt het Openbaar Ministerie de zaak verder. In bepaalde gevallen kan ook een onderzoeksrechter aangesteld worden.
Het Openbaar Ministerie voert een grondig onderzoek uit: getuigen kunnen gehoord worden, er kan nazicht gedaan worden naar camerabeelden, medische attesten kunnen gevoegd worden, enzovoort.
U wordt als slachtoffer niet actief geïnformeerd over de stand van het onderzoek. Hierop bestaat een uitzondering: als de verdachte aangehouden wordt, wordt u op de hoogte gehouden van het verloop van de voorlopige hechtenis.
Beschermende maatregelen
Het Openbaar Ministerie kan daarnaast bepaalde maatregelen treffen:
- Een contactverbod opleggen
- Een tijdelijke uithuisplaatsing bevelen
- Het nieuwe adres van het slachtoffer voor de verdachte achterhouden
- Een mobiel stalkingsalarm verstrekken, waarmee men in direct contact staat met de politie
Ook in het kader van familierechtelijke procedures kunnen de gevolgen van partnergeweld mee in rekening genomen worden.
Hoe kan ik het geweld bewijzen?
Misdrijven kunnen op alle manieren bewezen worden. In de praktijk kan het in uw voordeel spelen als u als slachtoffer bepaalde zaken kunt bijbrengen:
- Foto’s van verwondingen
- Medische attesten (huisarts, spoedopname of psycholoog)
- Berichten met de verdachte, maar evengoed met anderen met wie u over het misbruik sprak
Het is nuttig deze documenten bij te houden en te bewaren.
Wat is het juridisch kader?
Juridisch gezien wordt intrafamiliaal geweld veelal gekwalificeerd als ‘slagen en verwondingen’ in de zin van artikel 398 Strafwetboek. Artikel 405ter van datzelfde wetboek bepaalt dat de minimumstraf verhoogt als de slagen en verwondingen gepaard gaan met verzwarende omstandigheden. Het feit dat de slagen en verwondingen gepleegd werden ten aanzien van degene waarmee men occasioneel of gewoonlijk samenwoont, maakt een dergelijke verzwarende omstandigheid uit. Bij doodslag bestaat deze verzwarende omstandigheid (nog) niet. Wel bepaalt de huidige regelgeving reeds dat doodslag op basis van geslacht strenger bestraft wordt.
Het nieuwe Strafwetboek
Met de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek kiest de wetgever bewust voor een aparte strafbaarstelling van intrafamiliale gewelddaden. De aparte en concrete strafbaarstelling kadert in de strijd tegen gendergerelateerd geweld. Als gevolg hiervan kunnen strengere straffen opgelegd worden. Ook wordt voorzien in de mogelijkheid een woon- of contactverbod op te leggen als straf.
Bij doodslag voorziet de wetgever eveneens in een aparte strafbaarstelling: doodslag gepleegd binnen de partnerrelatie zal leiden tot een strafverzwaring. Dit toont hoe het juridisch kader zich aanpast aan de realiteit.
Heeft u verdere vragen of wenst u bijstand van advocaten in deze materie? Contacteer ons gerust via info@bannister.beof via 03 369 28 00.
[1]: VRT NWS, Bijna 200 meldingen per dag: aantal dossiers van intrafamiliaal geweld met een kwart gestegen in 4 jaar tijd (geconsulteerd op 24/2/2026).
[2]: FRA, Crime, safety and victims’ rights – Fundamental Rights Survey (geconsulteerd op 24/2/2026).
[3]: Knack, ‘Gemiddeld doet een slachtoffer van intrafamiliaal geweld pas aangifte na 35 incidenten’ (geconsulteerd op 24/2/2026).
