Wat als Julian Assange naar België was gevlucht?

Julian Assange, de oprichter van Wikileaks, probeert al jaren een proces in de VS te voorkomen. Daarom verbleef hij sinds de oprichting van Wikileaks overal en nergens.

In 2010 werd hij echter alsnog aangetroffen en aangehouden in Londen, nadat Zweden een arrestatiebevel had uitgevaardigd naar aanleiding van een klacht van twee vrouwen tegen Assange, wegens verkrachting.

Toen hij in het kader van die procedure vrijgelaten werd onder borg, vluchtte hij naar de ambassade van Ecuador, omdat hij dacht dat Zweden – eens hij daar terug zou aankomen – hem zou uitleveren aan de VS.

Na negen jaar stopte Zweden de vervolging en verliet Assange de ambassade – op verzoek van de ambassade zelf. Toch werd hij opnieuw aangehouden, dit keer op vraag van de VS.

Op 20/04/2022 besloot een Britse rechter uiteindelijk dat de uitlevering aan de VS kon worden toegestaan.

Met deze informatie in het achterhoofd stelden wij ons de vraag: wat als Julian Assange in België was aangetroffen en het verzoek van de VS aan België werd gericht?

Het zijn dan ook deze vragen die het voorwerp van deze bijdrage zullen uitmaken.

Uitleveringsverdrag tussen België en de VS


De belangrijkste juridische bron, met betrekking tot een uitlevering tussen de VS en België, betreft de Overeenkomst van 27/04/1987 inzake uitlevering tussen het Koninkrijk België en de Verenigde Staten van Amerika. 

Uit artikel 2.1 van dit uitleveringsverdrag volgt dat enkel misdrijven die in beide landen tot een maximum gevangenisstraf van hoger dan één jaar kunnen leiden, aanleiding kunnen geven tot een uitlevering.

Of een uitlevering effectief zal kunnen plaatsvinden, hangt dus vooral af van het eigenlijke misdrijf dat in de VS vervolgd zal worden.

Verder is ook artikel 3 van het verdrag vaak van belang, op basis waarvan België niet verplicht kan worden om haar eigen onderdanen uit te leveren.

Daarnaast stelt het verdrag, in artikel 4, dat de uitlevering niet toegestaan wordt wanneer België van oordeel dat er politieke redenen aan de basis liggen van het uitleveringsverzoek.

Artikel 6 stelt vervolgens dat wanneer het relevante misdrijf de doodstraf oplevert in de VS, België de uitlevering kan weigeren. Dit is volgens hetzelfde artikel trouwens ook het geval wanneer er in het algemeen humanitaire redenen spelen.

Artikel 7.3. van het uitleveringsverdrag stelt tenslotte dat er een ‘indictment’ (of ‘akte van inbeschuldigingstelling’) uitgevaardigd zal moeten worden door de VS autoriteiten vooraleer er überhaupt kan overgegaan worden tot uitlevering.

Hypothese: uitlevering van Assange vanuit België naar VS


In de hypothetische situatie dat Julian Assange naar ons land zou zijn gevlucht, zou de vraag ongetwijfeld rijzen of België de uitlevering – in tegenstelling tot het VK – wel zou (kunnen) tegenhouden.

In dit opzicht lijken de artikelen 2, 3 en 7 niet zozeer relevant, gezien Assange niet over de Belgische nationaliteit beschikt en er hem een straf van 175 jaar boven het hoofd hangt in de VS, op basis van 18 officiële verdenkingen (inclusief één verdenking van hacking, hetgeen ook in België strafbaar is).

Daartegenover staat dat die 175 jaar aan mogelijke gevangenisstraf verder voornamelijk gebaseerd is op de zogenaamde Espionage Act. Dit aspect leidt ongetwijfeld tot een argument op basis waarvan geoordeeld zou kunnen worden dat er in deze situatie sprake is van politieke redenen en de uitlevering zo geweigerd kan worden.

Dit is trouwens ook één van de argumenten die de advocaten van Assange hebben aangehaald tijdens de procedures in het VK, gezien het uitleveringsverdrag tussen de VS en het VK ook zo’n clausule bevat.

In het VK is dat argument echter zonder succes gebleven…

Rest enkel de humanitaire clausule nog, dewelke in het VK ook ingeroepen en afgewezen werd.

Verschil met het VK is wel dat er in het uitleveringsverdrag tussen België en de VS – naast de clausule omtrent de doodstraf – ook nog een clausule bestaat die naar humanitaire redenen verwijst; een term die nergens voorkomt in het verdrag tussen de VS en het VK.

De vraag blijft natuurlijk wel of deze specifieke clausule van toepassing is op de zaak Assange, maar minstens zou de deur in België op een kier staan.

Wordt uw uitlevering gevraagd of wenst u hierover simpelweg meer informatie, neem dan gerust contact met ons op info@bannister.be of 03/369.28.00.